قصد خود آگاه نماييم ، چه مردم ايران راجع به زندگانى خصوصى و مذهبى خود بسيار متعصب مىباشند . تقريبا در بالاى كليهء خانه‌ها نوعى جان پناه ديده مىشود . سربازانى كه محافظ بانكها و زندانها مىباشند غالبا در اين محل به سر مىبرند . سه يا چهار تن آنها به نوبت در اين محل كشيك مىدهند تا زندگانى مردم را به طور اعم و محوطهء بانكها را به طور اخص تحت نظر بگيرند . گروهى از سگان نيز در بالاى بام زندگى مىكنند و هرگز پايين نمىآيند و چون ولگرد هستند با نزديك شدن يك نفر فرنگى آنقدر عوعو مىكنند تا نگهبان خواب‌آلود را بيدار نمايند . فرآورده‌هاى اين بازارها با محصولات ساير بازارهاى ايران تفاوت زيادى ندارد ؛ تنها فرقى كه دارد اين است كه اجناس بازارهاى شيراز بيشتر از هندوستان و خليج مىآيد تا از روسيه و درياى خزر . شراب شيراز هميشه معروف بوده . اين شراب در شيشه‌هاى سبز رنگ ، كه شكل زيبايى دارد ، فروخته مىشود . بعضى از اين شيشه‌ها مسطح و برخى ديگر به شكل گلابى مىباشد . چندين هزار كيلومتر مسافرت در مقابل يك بطرى از اين شرابها بهاى گرانى است . يكى از فرآورده‌هاى بازارهاى شيراز خاتم‌كارى است . خاتم را با قطعات كوچكى از برنج و عاج يا استخوان كه به اشكال هندسى زينت شده مىسازند و اين صنعت مخصوص شيراز است . بعضى از انواع آن بسيار مطبوع و زيبا است . غالبا از آن براى ساختن جعبه استفاده مىشود . در حالى كه در نظر است ميز و صندلى و قاب عكس نيز از آن ساخته شود ؛ لكن در محيطى غير از محيط ايران اين خاتم‌كاريها مصداق مثل ماهى است كه از آب بيرون افتد . هنگامى كه پيشرفت و ترقى بيشترى نصيب مردم شيراز شد به ساختن لوحه‌هايى از نقره با برجستگى زياد شبيه لوحه‌هاى كنده‌كارى شدهء « تخت جمشيد » مبادرت ورزيدند . سبكى كه در ساختن اين لوحه‌ها به كار رفته چنان است كه اين اشياء بسيار پر زرق و برق جلوه مىكند و چشم را آزار مىدهد و در عين حال هيچ حسنى ندارد و شبيه پشت شانه‌هاى ريخته‌اى نقره است كه با سر فرشتگان زينت شده است و بر روى ميز آرايش مردم روستايى ديده مىشود . ذوق و سليقهء ايرانيان متجدد و امكان گسترش و توسعهء آن بدن را به لرزه در مىآورد . در شيراز نزديك بعضى از باغهايى كه كنار جادهء « تنگ اللّه » اكبر واقع شده است مزارع خشخاش با گلهاى سفيد در حالى كه گلهاى قرمز رنگ خشخاش تك‌تك در آن به چشم مىخورد ديده مىشود . ربط دادن اين منظره معصومانه با آن داروى كشنده و خائن يعنى ترياك بسيار مشكل است . شيراز هر سال مورد حملهء دسته‌هاى بزرگ ملخ قرار مىگيرد . اين ملخها به تعداد